Lớp ghép độ tuổi: lợi và hại thực tế
Trẻ lớn kèm trẻ nhỏ nghe rất hợp lý trên giấy. Trong lớp thật, kết quả phụ thuộc vào sĩ số, khoảng cách tuổi và việc giáo viên có thời gian quan sát hay không.
Lớp ghép độ tuổi là việc xếp trẻ chênh nhau hai đến ba tuổi vào cùng một nhóm, thay vì chia theo từng năm sinh. Đây là đặc trưng của Montessori và một số mô hình khác, với lập luận rằng trẻ lớn củng cố hiểu biết khi hướng dẫn trẻ nhỏ, còn trẻ nhỏ học bằng cách quan sát.
Lập luận đó hợp lý, nhưng nó chỉ thành hiện thực trong những điều kiện cụ thể. Nếu thiếu các điều kiện đó, lớp ghép chỉ đơn giản là một lớp đông với khoảng cách phát triển rộng.
Điều kiện để lớp ghép hoạt động
Sĩ số phải đủ thấp để giáo viên quan sát được từng trẻ, vì trong mô hình này giáo viên can thiệp theo cá nhân chứ không giảng cho cả lớp. Giáo cụ phải đủ nhiều tầng độ khó để trẻ ở hai đầu độ tuổi đều có việc phù hợp. Và khoảng cách tuổi phải nằm trong giới hạn mà chính phương pháp đặt ra, chứ không phải gộp cho tiện.
Điều 15 khoản 1 Thông tư 52/2020/TT-BGDĐT quy định số trẻ tối đa theo từng độ tuổi. Với lớp ghép, câu hỏi hữu ích là sĩ số thực tế hiện tại và số người lớn thường xuyên có mặt, chứ không phải mức trần.
Cái được và cái mất
| Khía cạnh | Khi vận hành tốt | Khi thiếu điều kiện |
|---|---|---|
| Trẻ lớn | Củng cố kỹ năng qua việc hướng dẫn bạn nhỏ. | Bị dùng như trợ giảng, ít được thử thách mới. |
| Trẻ nhỏ | Học bằng quan sát, tiến nhanh hơn kỳ vọng. | Lép vế, ít được chọn giáo cụ khó. |
| Giáo viên | Theo dõi từng trẻ theo tiến độ riêng. | Quản lý hành vi là chính, không kịp quan sát. |
Hỏi gì khi thăm lớp ghép
- Lớp hiện có bao nhiêu trẻ, chênh nhau bao nhiêu tuổi?
- Bao nhiêu người lớn thường xuyên ở trong lớp suốt buổi?
- Trẻ lớn có được giao việc hướng dẫn không, hay là tự phát?
- Nếu con tôi là trẻ nhỏ nhất lớp, một ngày của con khác gì trẻ lớn nhất?
Hồ sơ tổng hợp cho biết dải tuổi trường nhận, từ đó suy ra khoảng ghép tối đa có thể. Ví dụ hồ sơ trường mầm non Casa di Pace Montessori ghi trường nhận trẻ từ 15 tháng đến 60 tháng, tức dải khá rộng; còn lớp được chia thế nào bên trong dải đó thì phải hỏi.
Bối cảnh phương pháp nằm ở bài Montessori là gì và cách kiểm chứng, còn khung ba loại hình pháp lý ở các loại trường mầm non ở Hà Nội.