Montessori là gì và cách kiểm chứng một trường
Cái tên Montessori không được bảo hộ ở Việt Nam, nên biển hiệu không nói lên điều gì. Bốn thứ quan sát được trong một buổi thăm lớp thì có.
Montessori là một phương pháp giáo dục, không phải một loại hình trường. Theo Điều 4 Thông tư 52/2020/TT-BGDĐT, trường mầm non chỉ có ba loại hình là công lập, dân lập và tư thục; các trường gắn chữ Montessori gần như luôn nằm trong nhóm tư thục. Quan trọng hơn: ở Việt Nam cái tên này không được bảo hộ, nên nó xuất hiện trên biển hiệu không kèm theo bất kỳ điều kiện nào phải đáp ứng.
Vì vậy câu hỏi hữu ích không phải “trường này có phải Montessori không”, mà là “lớp học vận hành thế nào”. Bốn thứ dưới đây quan sát được trong một buổi thăm lớp, và chúng nói nhiều hơn cái tên.
Phương pháp này thực chất mô tả điều gì
Cốt lõi của mô hình là môi trường được chuẩn bị sẵn: trẻ tự chọn hoạt động trong một khoảng thời gian dài không bị cắt vụn, giáo cụ được sắp theo trình tự cố định, và người lớn can thiệp ít, chủ yếu quan sát rồi giới thiệu giáo cụ khi trẻ sẵn sàng.
Điều này không thay thế quy định chung. Mọi trường mầm non vẫn phải thực hiện Chương trình giáo dục mầm non do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành. Phần Montessori nằm bên trên nền đó, và mức độ áp dụng khác nhau rất xa giữa các trường.
Bốn dấu hiệu quan sát được
| Quan sát | Dấu hiệu nhất quán với phương pháp | Câu hỏi làm rõ |
|---|---|---|
| Khối thời gian làm việc | Một khoảng dài liền mạch buổi sáng, trẻ tự chọn việc và làm đến khi xong. | Buổi sáng chia thành mấy hoạt động? Mỗi hoạt động kéo dài bao lâu? |
| Độ tuổi trong lớp | Lớp ghép nhiều độ tuổi, trẻ lớn hướng dẫn trẻ nhỏ. | Lớp có mấy độ tuổi? Nếu chia theo tuổi thì vì sao? |
| Giáo cụ và cách bày | Đặt vừa tầm với, mỗi loại một bộ, có trình tự, trẻ tự lấy tự cất. | Ai quyết định trẻ dùng giáo cụ nào hôm nay? |
| Vai trò giáo viên | Quan sát và ghi chép nhiều hơn hướng dẫn tập thể. | Trong một buổi, cô đứng nói trước cả lớp bao nhiêu lần? |
Không dấu hiệu nào trong bốn cái trên là điều kiện pháp lý. Chúng chỉ giúp bạn biết mình đang nhìn thấy gì, để so sánh hai trường trên cùng một thang thay vì so hai cái tên.
Đọc hồ sơ trường trước khi đi xem
Trước khi mất một buổi sáng đến tận nơi, bạn có thể loại bớt bằng vài dữ kiện cơ bản: loại hình, độ tuổi nhận, và vị trí. Các trang tổng hợp thường ghi đủ phần này. Ví dụ hồ sơ Trường Mầm non Sakura Montessori tại khu vực Cầu Giấy cho biết đây là trường mầm non nhận trẻ từ 15 tháng đến 72 tháng, đủ để biết trường có nhận độ tuổi của con bạn hay không trước khi liên hệ. Phần chương trình học thì hồ sơ không mô tả, vẫn phải hỏi trực tiếp.
Những câu hỏi tách được nhãn khỏi thực tế
- Giáo viên đứng lớp được đào tạo về phương pháp này ở đâu, trong bao lâu?
- Trường có tham gia tổ chức kiểm định nào không? Tên đầy đủ là gì?
- Một ngày của trẻ diễn ra theo mốc giờ nào, cụ thể?
- Khi trẻ không chọn hoạt động nào cả thì giáo viên xử lý ra sao?
- Lớp con tôi sẽ vào hiện có bao nhiêu trẻ và bao nhiêu người lớn?
Câu trả lời có mốc giờ và con số đáng tin hơn mọi mô tả chung. Câu trả lời chung chung cho một câu hỏi cụ thể cũng là một thông tin.
Khung ba loại hình pháp lý và vị trí của các nhãn thị trường bên trong khung đó được trình bày trong bài các loại trường mầm non ở Hà Nội. Nếu điều bạn quan tâm là ngôn ngữ chứ không phải phương pháp, xem phân biệt mầm non song ngữ và quốc tế. Xem thêm nguyên tắc biên tập để biết chuyên trang xử lý nguồn thế nào.
Câu hỏi thường gặp
Montessori có phải một loại hình trường mầm non không?
Không. Điều 4 Thông tư 52/2020/TT-BGDĐT chỉ công nhận ba loại hình: công lập, dân lập và tư thục. Montessori là một phương pháp giáo dục, và trường áp dụng nó gần như luôn thuộc nhóm tư thục.
Trường gắn chữ Montessori có phải được ai đó công nhận không?
Không tự động. Ở Việt Nam tên gọi này không được bảo hộ, nên bất kỳ trường nào cũng có thể dùng. Việc một trường có tham gia hệ thống kiểm định quốc tế nào hay không là chuyện riêng, cần hỏi tên tổ chức cụ thể và tự tra lại.
Trẻ học Montessori có khó hoà nhập khi lên tiểu học công lập không?
Không có quy luật chung. Khác biệt lớn nhất thường là nhịp hoạt động và cách nhận hướng dẫn, chứ không phải kiến thức. Điều đáng hỏi là trường chuẩn bị cho trẻ giai đoạn chuyển tiếp như thế nào.