Steiner và Montessori khác nhau ở đâu
Cả hai đều đề cao sự tự chủ của trẻ, nhưng hiểu tự chủ theo hai cách gần như trái ngược. Khác biệt nằm ở giáo cụ, ở đồ chơi, và ở việc người lớn có làm mẫu hay không.
Steiner (còn gọi là Waldorf) và Montessori thường bị xếp chung vào nhóm “phương pháp giáo dục sớm”, nhưng khác nhau ở một điểm căn bản: Montessori hướng trẻ vào công việc có thật với giáo cụ thiết kế sẵn, còn Steiner dành phần lớn thời gian cho chơi tưởng tượng với vật liệu càng ít định hình càng tốt.
Không phương pháp nào là loại hình trường. Cả hai nằm bên trên Chương trình giáo dục mầm non mà mọi trường đều phải thực hiện.
Ba khác biệt dễ quan sát nhất
| Yếu tố | Montessori | Steiner / Waldorf |
|---|---|---|
| Đồ vật trong lớp | Giáo cụ có mục đích cố định, mỗi loại một bộ, tự sửa lỗi được. | Vật liệu mở, ít định hình: vải, gỗ mộc, len, để trẻ tự gán ý nghĩa. |
| Chơi tưởng tượng | Ưu tiên hoạt động gắn với đời thật ở giai đoạn đầu. | Đặt ở trung tâm; kể chuyện và đóng vai chiếm phần lớn thời gian. |
| Người lớn | Quan sát, giới thiệu giáo cụ khi trẻ sẵn sàng, hạn chế làm mẫu. | Làm mẫu công việc để trẻ bắt chước; nhịp ngày lặp lại đều đặn. |
Điều khác biệt này không nói lên
Không có bằng chứng nào cho thấy một trong hai phù hợp hơn với mọi đứa trẻ. Điều đáng cân nhắc là tính khí của con: trẻ cần cấu trúc rõ và thích hoàn thành nhiệm vụ có thể hợp môi trường thứ nhất; trẻ cần nhiều không gian tưởng tượng có thể hợp môi trường thứ hai. Cả hai đều là gợi ý để quan sát, không phải kết luận.
Kiểm tra trước khi đi xem
Hồ sơ trên các trang tổng hợp cho biết loại hình và độ tuổi nhận, đủ để loại bớt từ xa. Ví dụ hồ sơ Trường mầm non Koi Steiner ở khu vực Cầu Giấy ghi đây là trường mầm non tư thục nhận trẻ từ 12 tháng đến 72 tháng. Nhịp ngày và vai trò giáo viên thì hồ sơ không mô tả, vẫn phải hỏi trực tiếp.
Câu hỏi dùng được cho cả hai
- Một ngày của trẻ chia thành mấy khối, mỗi khối bao nhiêu phút?
- Trẻ tự chọn hoạt động hay giáo viên phân công?
- Giáo viên được đào tạo về phương pháp này ở đâu, trong bao lâu?
- Khi trẻ không muốn tham gia, lớp xử lý thế nào?
Cách kiểm chứng chi tiết hơn cho nhóm Montessori nằm ở bài Montessori là gì và cách kiểm chứng. Nếu ưu tiên của gia đình là ngôn ngữ chứ không phải phương pháp, xem phân biệt song ngữ và quốc tế.